• Homepage
  • >
  • Uncategorized
  • >
  • تاريخ آرتساخ ( قره باغ – قراباغ ) – قسمت اول – THE HISTORY OF ARTSAKH ( KARABAKH ) – PART ONE

تاريخ آرتساخ ( قره باغ – قراباغ ) – قسمت اول – THE HISTORY OF ARTSAKH ( KARABAKH ) – PART ONE

  • by admin
  • 4 Months ago
  • 0

یکی از رایج ترین نام های تاریخی قره باغ ، ” آرتساخ “ بوده است که به معنی

 ” جنگل های ” آرا “ “ است و يادآور شكارگاه یک پادشاه اسطوره ای در این منطقه

 می باشد .

 ” استرابون “ ، مورخ و جغرافیدان بزرگ يونانی ( قرن اول پيش از ميلاد ) ، در کتاب

 ” جغرافیا “ ی خود ، قسمت سمت راست رود ” کر “ ( ” کورا “ ) ( محل کنونی

 قره باغ ) را با نام ” اورخيستنا “ ، به عنوان يك استان ” هايك بزرگ “ ( ارمنستان =

 ” هاياستان “ )  دانسته است كه به خاطر سوارکارانش ، شهرت داشته است .

 مورخان و جغرافیدانان بزرگی همچون ” پلینیوس “ ( کتاب ” تاریخ طبیعی “ ) ،

 ” کلودیوس  پتقومیوس “ ( کتاب ” جغرافیا “ ) ، ” پلوتارک “ ( کتاب ” بیوگرافی

 تطبیقی “ ) و ” دیون کاسیوس “ ( کتاب ” دانسته های نویسندگان قدیم یونان و لاتین

 درباره سکوتیا و قفقاز “ ) ، همگی ، در آثار خود تاکید داشته اند که رود ” کر “ ،

 مرز میان ارمنستان و ” آلبانیای قفقاز “ ( ” اران “ ، یعنی سرزمینی که امروزه

 ” جمهوری آذربایجان “ نامیده می شود ) بوده است و آرتساخ ( قره باغ ) در سمتی از

 این رود قرار دارد که جزیی از ارمنستان بوده است .

 اين منطقه ، از قرن سيزدهم ميلادی ، با نام ” خاچن “ ، شهرت داشت و از قرن هجدهم

 نيز نام ” ارمنستان كوچك “ و به همراه استان ” اوتيك “ ، نام ” سرزمين دور

 ارمنی “ ، برای ” آرتساخ “ به كار رفته است .

 بر اساس نامگذاری فارسی ، دشت های اين منطقه ، ” باغ سفيد “ و بخش کوهستانی

 آن ، ” باغ سياه “ ناميده می شدند كه بعدها ، نام ” باغ سياه “ ، در نزد ترک زبانان ،

 به ” قره باغ “ ( به معنی ” باغ سياه “ ) ، تغيير يافت .

 اقوام ” پروتو آرمن “ ( ارمنيان اوليه ) ، در قرن هفتم پيش از ميلاد ، وارد آرتساخ

 شدند . اين منطقه ، یکی از پانزده استان پادشاهی ارمنستان ( كه در سال ۱۸۹ پيش از

 ميلاد ، تشكيل شده بود ) گرديد . بقایای یکی از چهار شهری که در زمان ” تیگران

 کبیر“ ، پادشاه ارمنستان در قرن اول قبل از میلاد ، به نام ” تیگراناکرت “ ایجاد شدند ،

 در منطقه ” آکنا ( آغدام ) “ در آرتساخ کشف شده اند . در نقشه مرمری مربوط به

 زمان ” نرون “ ، امپراتور روم  ، آرتساخ ، به عنوان منطقه ای از ارمنستان ، به

 ثبت رسیده است .

 با به قدرت رسيدن پادشاه ” واچاگان باره پاشت ( با تقوا ) “ در سال ۴۸۷ میلادی ،

 نخستين مدرسه ارمنی ، توسط ابداع كننده الفبای ارمنی ( ” مسروپ ماشتوتس “

 قديس ) ، در” آماراس “ ( كليسایی در آرتساخ ) ايجاد شد و كليساهای متعددی ، بنا

 گرديدند . بعد از پايان سلطه اعراب بر اين منطقه ( قرون هفتم تا نهم میلادی ) ،

 تعدادی خاندان حكومتی ارمنی در آرتساخ وجود داشتند كه در راس آن ها ، حکومت

 ” خاچن “ بود . در قرون بعدی ، آرتساخ ، مورد هجوم مغول ها و اقوام

 ” قره قويونلو “ و ” آق قويونلو “ قرار گرفت و در قرن شانزدهم ميلادی ، به تصرف

 حكومت صفوی ايران در آمد . با این وجود ، اكثريت سكنه قره باغ را همچنان ارامنه

 تشكيل می دادند و آنان توانستند تا حدود زيادی ، حاكميت خود را حفظ كنند ،

 به گونه ای كه تا قرن هجدهم ميلادی ، پنج حكومت محلی ارمنی ، به نام ” ملوك

 ( مليك های ) خمسه ( پنجگانه ) قره باغ “ ( شامل ” گیولیستان “ ( ” گلستان “ ) ،

 ” جرابرت “ ، ” واراندا “ ، ” خاچن “ و ” ديزاك “ ) بر قره باغ حكومت می كردند .

 به استناد منابع ایرانی ، گرجی ، روسی و ارمنی ، تا نیمه قرن ۱۸ میلادی ، ترک زبانان ،

 در آرتساخ ( قره باغ ) ساکن نبودند و فقط از این زمان و با تلاش ” پناهعلی خان

 جوانشیر “ ، به قره باغ مهاجرت نمودند . در سال ۱۷۵۰ ميلادی ” پناهعلی خان “ در

 قره باغ ، حكومت خان نشين خود را تشكيل داد و در پی آن ، مهاجرت وسيع ارمنيان

 از قره باغ به خارج از اين منطقه ، شروع شد . در سال ۱۸۱۳ ميلادی ، بر اساس

 عهدنامه گلستان ، قره باغ به روسيه ملحق شد .

 چند نکته درباره ترکیب جمعیتی ، ریشه های فرهنگی و مشاهیر قره باغ :

 – یکی از انسان شناسان معروف ، به نام ” بوناک “ ، نوشته است : ” ساکنان بومی

 آرتساخ ، از نژاد ” آرمنویید “ هند و اروپایی بوده اند . “

 – يکی از شرق شناسان معروف ، به نام ” ویرخوف “ ، نوشته است : ” از منطقه

 ” گوگارک “ تا دشت ” تارتار “ ( که در بر گیرنده آرتساخ است ) ، حوزه یک فرهنگ

 ( فرهنگ ارمنی ) بوده است . “

 – ” عباس باکی خانوف “ ، از مورخان مشهور آذربایجانی ، اظهار داشته است :

 ” منطقه میان رود ” کر “ تا ارس ( که آرتساخ ( قره باغ ) را نیز در بر می گیرد ) ،

 در طول تاریخ ، جزیی از ارمنستان بوده است . “

 – قدیمی ترین صلیب سنگی ارمنی در جهان ، مربوط  به سال ۸۵۳ میلادی ، در

 کلیسای ” هاکوپاوانک “ در  منطقه ” مارتاکرت “ آرتساخ یافت شده است .

 – قدیمی ترین فرش دستباف ارمنی جهان ، مربوط به سال ۱۲۰۲ میلادی ، از آرتساخ

 می باشد که در موزه ای در ” وین “ ( پایتخت اتریش ) نگهداری می شود .

 – فیلسوف ، منجم و ریاضیدان ارمنی اهل آرتساخ ، به نام ” هوانس ایماستاسر “ ( از

 منطقه ” پاریسوس “ آرتساخ ) ، در قرن ۱۱ میلادی دانشگاه شهر ” آنی “ ( پایتخت

 پادشاهی ارمنی ” باگراتونی “ ) را پایه گذاری کرد .

 – ” موسس کاقانکاتوتسی “ و ” داویت گاندزاکتسی “ ( قرن ۱۲ میلادی ) ، از جمله

 اندیشمندان آرتساخ در قرون وسطی بوده اند .

 – ” مخیتار گوش “ ، از اندیشمندان آرتساخ و مولف کتاب ” داتاستاناگیرک “ بوده است

 که این کتاب ، قرن ها ، به عنوان یک متن حقوقی مرجع ، در ارمنستان و خارج از آن ،

 استفاده می شد .

 – تا سال های نخستین قرون وسطی ، تمامی عناصر غیر ارمنی ( آلبانیایی تبار ) بخش

 کوهستانی قره باغ ، در اکثریت سکنه ارمنی این منطقه ، ادغام شده بودند .

 منبع :

 Rutland , Peter . “ Democracy and Nationalism in Armenia ” . Europe – Asia Studies 46 : 841 К . В . Тревер . Очерки По Истории и Культуре Кавказской Албании IV В . до Н . Э . — VII В . н . э . ( источники и литература ) . Изданиe Академии Наук СССР , М . – Л . , 1959 , стр . 81 Udis , living far from Artsakh or Utik , are perhaps the only exception

 – در آمار رسمی امپراتوری روسیه در سال ۱۸۲۳ ميلادی ( سال ها قبل از مهاجرت

 ارمنیان از ایران به ماوراء قفقاز که در سال ۱۸۲۸ آغاز شد ) ، ضمن ذکر تعداد

 روستاهای بخش های مختلف قره باغ کوهستانی ، اعلام شده است که اکثریت اهالی این

 منطقه را ارمنیان تشکیل داده اند . به عنوان نمونه ، بخش ” خاچن “ قره باغ ، دارای

 ۱۲ روستای ارمنی نشین و فاقد روستای تاتار نشین بوده است ( در آن زمان ، مسلمانان

 ترک زبان ماوراء قفقاز ، ” تاتار “ نامیده می شدند ) ، بخش ” دیزاک “ ، دارای ۱۴

 روستای ارمنی نشین و یک روستای تاتار نشین بوده است و … .

 منبع :

Description of the Karabakh province prepared in 1823 according to the order of the governor in Georgia Yermolov by state advisor Mogilevsky and colonel Yermolov 2 nd ( “ Opisaniye Karabakhskoy provincii sostavlennoye v 1823 g po rasporyazheniyu glavnoupravlyayushego v Gruzii Yermolova deystvitelnim statskim sovetnikom Mogilevskim i polkovnikom Yermolovim 2 – m ” in Russian ) , Tbilisi , 1866 . Bournoutian , George A . A History of Qarabagh : An Annotated Translation of Mirza Jamal Javanshir Qarabaghi’s Tarikh – E Qarabagh . Costa Mesa , CA : Mazda Publishers , 1994 , page 18

 – تنها ۲۲۲ نفر ارمنی مهاجر از ایران ، در سال ۱۸۴۰ ، وارد منطقه کنونی قره باغ

 کوهستانی شدند و یک روستا به نام زادگاهشان ( ” مراغه “ – ” ماراغا “ – ” ماراقا “ )

 ایجاد نمودند .

 منبع :

Исмаил – заде , Деляра Ибрагим – кызы . Население городов Закавказского края в XIX – первой половине ХХ века . М . , Наука , 1991

 – در سال  ۱۹۱۸ ميلادی ، از ۳۵۰ هزار نفر سكنه قره باغ ، حدود نود و پنج درصد ،

 ارمنی ، حدود سه درصد ، تاتار و بقيه ، روس و كرد بودند .

 – در سال ۱۹۲۰ ، شهر ” شوشی “ ، پایتخت آرتساخ ، در آن زمان ، دارای حدود

 ۶۰ هزار نفر جمعیت بود كه اکثریت آن ها را ارمنيان تشكيل می دادند .

 – بنا بر آمار رسمی جمهوری آذربایجان ، در سال ۱۹۸۸ ( یعنی قبل از شروع مناقشه

 قره باغ ) نیز اکثریت جمعیت این منطقه ( بیش از هفتاد و پنج درصد ) را ارمنیان

 تشکیل می دادند .

 منبع :

Lobell , Steven E . ; Philip Mauceri ( 2004 ) . Ethnic Conflict and International Politics : Explaining Diffusion and Escalation . New York : Palgrave MacMillan . p . 58 . ISBN 1 – 4039 – 6356 – 8

 – بنا بر اعتراف منابع جمهوری آذربایجان ( از جمله ، سایت رسمی رییس جمهور

 این کشور : http://en.president.az/azerbaijan/karabakh ) ،

 قره باغ ، در دوران شوروی ، در چهارچوب جمهوری آذربایجان شوروی ، دارای

 خودمختاری بود . اگر آذری ها ، اکثریت ساکنان قره باغ را تشکیل می دادند ، چه

 نیازی به دادن خودمختاری به این منطقه ، وجود داشت ؟ ! ( البته ، نخجوان نیز از

 دوران شوروی ، در چهارچوب جمهوری آذربایجان ، خودمختار بوده است اما باید

 در نظر گرفت که نخجوان ، در خارج از بخش اصلی جمهوری آذربایجان و به صورت

 جدا از این بخش ، واقع شده است ، این در حالی است که قره باغ ، در داخل بخش

 اصلی جمهوری آذربایجان شوروی ، قرار داشت . )

 در واقع ، برخلاف ادعای پان ترکیست ها که مدعی ” مهاجرت اکثریت ارمنیان قره باغ ،

 از ایران و سایر مناطق ، به قره باغ ، در قرن نوزدهم هستند “ ( ! ) ، مشهود است که

 ارمنیان ( بر اساس اسناد و منابع متعدد غیر ارمنی و از جمله ، آذربایجانی ) از

 قدیم الایام تاکنون ، اکثریت سکنه قره باغ را تشکیل داده اند .

 برای مشاهده جزییات نقشه های زیر ، روی آن ها کلیک کنید .

 ادامه مطلب ، در لینک زیر :

THE ENGLISH VERSION

 http://www.nkr.am/en/history-and-current-reality/79/

  • facebook
  • googleplus
  • twitter
  • linkedin
  • linkedin
Next »

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *